W dniach od 2 do 16 czerwca 2010 roku, Polski Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w Chicago organizował serię wykładów zatytułowanych „2012- czy jesteś gotowy?”

Przez 9 dni zaproszony z Polski pastor Zbigniew Makarewicz oraz pastor Arkadiusz Bojko poruszali między innymi takie tematy: co nas czeka w 2012 roku, czy można wierzyć proroctwom, czy wszystkie proroctwa są prawdziwe, jacy są fałszywi a jacy prawdziwi prorocy, co na temat końca świata mówi Biblia.

(Zbigniew Makarewicz) Od pewnego czasu przepowiednie związane z rokiem 2012 coraz częściej stają się tematem rozmów, artykułów prasowych, produkcji kinowych oraz programów w radiu i telewizji. Jak zwykle, gdy mowa jest o końcu świata towarzyszą temu duże emocje wypływające ze strachu przed nieznanym, obawą przed śmiercią, lękiem przed konfrontacją z Bogiem. Cykl spotkań pt. „Rok 2012 – czy jesteś gotowy?” wychodzi naprzeciw tym wszystkim dylematom. 

W trakcie 9 wykładów pastorzy odpowiadali na następujące pytania:

• Dlaczego zainteresowanie przyszłością jest tak powszechnym zjawiskiem?
• Proroctwa Nostradamusa i Syblii – czy można im zaufać?
• Czy Pismo Święte odpowiada na pytania dotyczące przyszłości Ziemi?
• W jaki sposób powstały przepowiednie związane z rokiem 2012?
• W jaki sposób wielkie religie uniwersalne przedstawiają wizję końca świata?
• Jak dokładne są proroctwa biblijne?
• Kod Biblii – jakie jest jego przesłanie?

ZBIGNIEW MAKAREWICZ jest absolwentem Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie i duszpasterzem stołecznego zboru adwentystycznego. W Chicago gości na zaproszenie Polskiego Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego. Jego inne prezentacje to m.in. „Proroczy Kod Biblii”, „Pod Skrzydłami Aniołów”, „Jak Umierały Imperia” oraz „Biblijny Portret Marii”. Swoje wykłady przedstawiał w Polsce i na Antypodach.

Zbigniew Makarewicz gościł już w Chicago w ubiegłym roku, a jego wykłady dotyczące Kodu Leonarda DaVinci cieszyły się sporym zainteresowaniem chicagowskiej Polonii.

ARKADIUSZ BOJKO jest absolwentem Andrews University w Berrien Springs, MI i pastorem Polskiego Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Chicago. Prócz wykładów o tematyce historycznej i religijnej, m.in.: Jezus z Nazaretu – Fakty czy mity? Śmierć i co dalej? od ponad 3 lat prowadzi i organizuje programy dotyczące profilaktyki zdrowotnej.

Aby obejrzeć video z wykładów naciśnij ikonkę

Skąd pomysł na taki program? Słowo „rodzina” w ostatnich latach bardzo się zdewaluowało. Statystyki rozwodów przerażają i alarmują. W Stanach Zjednoczonych aż 50% zawieranych małżeństw kończy się rozwodem. W Polsce sytuacja jest również coraz bardziej poważna. Wprowadzono nawet urzędową separację, legalizując status quo rozpadających się związków. Cykl „Prawdziwe szczęście w rodzinie” odpowiada na pytanie, jak temu zaradzić i co można zrobić, aby pielęgnować związek i prowadzić do lepszych relacji między partnerami. Program, oparty na wieloletnich badaniach doradców rodzinnych, obnaża trzy najczęstsze przyczyny rozwodów: konflikty, pieniądze i seks i daje wskazówki, jak rozwiązywać konfliktowe sytuacje nimi wywołane. Wykłady są dedykowane dla małżeństw, które przeżywają swoje trudne chwile, dla tych, którzy chcieliby coś zmienić i poprawić oraz dla osób samotnych, myślących o ustatkowaniu się i rozpoczęciu związku. Moje doświadczenia z wcześniejszych programów pokazują, że nawet małżeństwa z 30-letnim stażem nie zdawały sobie sprawy, w jak różny sposób można powiedzieć proste słowa: „kocham cię”. Dlatego zapraszam wszystkich, którzy gotowi są zweryfikować swój związek i są otwarci na dobre rady. Tak wiele zależy od nas samych – zacznijmy od małego kroku, nawet się nie spostrzeżemy, kiedy zaczniemy iść. Serdecznie zapraszam.

Grzegorz Korczyc

„Małżeństwo i rodzina są tylko i wyłącznie tym, co sami z nich czynimy”  Carlos Ruiz Zafon 

[Show as slideshow]

[View with PicLens]

Aby obejrzeć video z wykładów naciśnij ikonkę

Mało ludzi ma wystarczająco dużo czasu, a przecież każdy ma prawie cały czas, który istnieje. Co to jest czas? Jak go lepiej wykorzystać?

W dniach 26, 28, 29 kwietnia oraz 3, 5, 6 maja  prelegent z Polski – pastor Grzegorz Korczyc, odpowiadał na te i inne pytania w cyklu wykładów pt: “Wygraj z czasem” 

- Zagadnieniem czasu zająłem się, gdy obowiązki zawodowe wymusiły taką potrzebę. Nie byłem usatysfakcjonowany tym, jak wypełniam swój czas. Szukając rozwiązań i lepszych metod zarządzania nim, poznawałem temat coraz bardziej według zasady: „Czym głębiej w las, tym więcej drzew” - mówi G. Korczyc. – Czas to nie tylko metody zarządzania nim, ale spojrzenie w przyszłość i na to, co niesie ze sobą – dodaje. – Widząc efekty, jakie przyniosły wprowadzone zasady, postanowiłem podzielić się tym materiałem z innymi. W ciągu kilku lat miałem przywilej przeprowadzenia wielu takich spotkań w różnych częściach Polski. Kilka miesięcy temu zostałem poproszony o przedstawienie tego zagadnienia w Chicago.

- Wydarzenia ostatnich tygodni uświadomiły nam niepowtarzalną wartość czasu. Nie możemy go zatrzymać, nie potrafimy go cofnąć. Zmarnowany, nigdy nie wraca, występuje zawsze w ograniczonej ilości. Na pewno zatem, warto nauczyć się, jak wykorzystywać go lepiej – tak zachęcał do uczestnictwa w wykładach pastor Arkadiusz Bojko.

Podczas każdego spotkania uczestnicy otrzymali pigułkę praktycznych rad w zakresie organizacji czasu, dowiedzeli się, jak eliminować, tzw. „element zaskoczenia” wywoływany przez nieplanowane sytuacje. Spotkania uświadomiły nam, że czas którym dysponujemy należy do nas i na nas spoczywa odpowiedzialność za jego właściwe wykorzystanie.

[Show as slideshow]

[View with PicLens]

12►

Aby obejrzeć video z wykładów naciśnij ikonkę

                   Skrypt   (pobierz skrypt z wykładów)

W dniu 10 kwietnia br. w tragedii lotniczej pod Smoleńskiem w Rosji zginął prezydent Polski Lech Kaczyński oraz jego żona Maria. Wraz z nimi straciło życie kilkadziesiąt osób z najwyższych kręgów władzy.

- Wydatki na służbę zdrowia w USA w przeliczeniu na osobę wynoszą prawie dwa razy tyle co w Niemczech i Kanadzie czy Francji, ponad dwa razy tyle co w Japonii i Wielkiej Brytanii. Zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Polsce, choroby serca i rak znajdują się na pierwszym i na drugim miejscu na liście najczęstszych przyczyn zgonów. Odżywianie odgrywa bardzo ważną rolę w zapobieganiu obu tym chorobom. Ponadto w zakresie, w którym wpływy środowiskowe, takie jak pokarm, składniki odżywcze i aktywność fizyczna wpływają na ryzyko zachorowania na raka, jest to choroba, której można zapobiec – stwierdził w trakcie ostatnich wykładów w Chicago doktor Roman Pawlak* z East Carolina University, NC.

Wykłady odbyły się w Copernicus Center, w dniach 19-21 marca. Uczestniczyło w nich ponad 150 osób.

Doktor Pawlak zaznaczył w trakcie swoich wykładów, jak proste zalecenia typu niepalenie/rzucenie palenia, utrzymywanie prawidłowej wagi ciała, aktywność fizyczna, spożywanie śniadania każdego dnia, niejedzenie między posiłkami, picie odpowiedniej ilości wody, ograniczenie produktów pochodzenia zwierzęcego przy jednoczesnym zwiększeniu spożycia warzyw i owoców oraz produktów zbożowych z pełnego ziarna mogą zapobiegać chorobom nowotworowym i innym chorobom cywilizacyjnym. Wykłady były oparte na zaleceniach Narodowego Programu Edukacji Cholesterolowej, Amerykańskiego Stowarzyszenia Kardiologicznego, Amerykańskiego Instytutu Badań nad Rakiem i Światowej Fundacji Badań nad Rakiem. – Dieta bogata w różnorodne produkty roślinne, takie jak zboża z pełnego przemiału, owoce i warzywa, zmniejsza ryzyko zachorowania na raka różnego rodzaju organów, takich jak gruczoł krokowy, okrężnica, żołądek, piersi i skóra. Dieta bogata w produkty rafinowane, bogate w tłuszcz, mięso, wędliny i produkty zwierzęce, zwiększa ryzyko zachorowania na raka okrężnicy, skóry, piersi, prostaty i innych organów – mówił prelegent.

W celu zapobiegania chorobom cywilizacyjnym doktor Pawlak zalecił spożywanie diety opartej na nierafinowanych produktach roślinnych: owocach, warzywach, pieczywie razowym, orzechach, nasionach, soi i innych warzywach strączkowych. Ważne jest również m.in. wyeliminowanie z naszej diety alkoholu, fast-foodów, napojów i produktów wysokosłodzonych i produktów z dużą zawartością soli, spożywanie produktów roślinnych bogatych w tłuszcz jednonienasycony (jak awokado, oliwki, orzechy, nasiona dyni), spożywanie produktów roślinnych bogatych w tłuszcz wielonienasycony (siemię lniane, orzechy włoskie, nasiona sezamu czy słonecznika), używanie oliwy z oliwek w miejsce smalcu, masła czy margaryny, obniżenie spożycia produktów typu: eklery, pączki, mufiny, ciasteczka, frytki, chipsy, bułki maślane, itd., czy zastąpienie mleka i produktów mlecznych pełnotłuszczowych na niskotłuszczowe (low-fat lub fat-free) lub mleko i produkty sojowe.

W trakcie niedzielnego wykładu doktor Pawlak przeanalizował kilka badań dotyczących stylu życia. Dwa z nich dotyczyły wyznawców Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, który od około 150 lat przestrzega zaleceń zdrowotnych, które dziś potwierdzane są przez naukowców. - Adwentyści Dnia Siódmego mieszkający w amerykańskim stanie Kalifornia, są najdłużej żyjącą społecznością ludzi na świecie. Przeciętna długość życia adwentystów z tego rejonu wynosi 89 lat, czyli o około 11 lat dłużej niż innych Amerykanów, o około 6 lat dłużej niż Japończyków, 7 lat dłużej niż mieszkańców Monaco, Andory, San Marino czy Szwajcarii. W pismach naukowych opublikowano ponad 250 traktatów na temat stylu życia adwentystów. Badania te pokazały, że mają oni o 60% niższe ryzyko śmierci wskutek chorób nowotworowych, w tym o 85% niższe ryzyko śmierci wskutek raka piersi, 66% niższe ryzyko śmierci wskutek chorób serca u mężczyzn i 98% niższe wśród kobiet. Adwentyści mają również niższe ryzyko zachorowania i śmierci wskutek innych chorób, takich jak wylew, nadciśnienie, cukrzyca, otyłość i artretyzm – mówił dr Pawlak. - Taki stan rzeczy przypisano kilku prostym zasadom zdrowia, przestrzeganym przez adwentystów w tym niepaleniu, stosowaniu diety bezmięsnej, jedzeniu orzechów kilka razy na tydzień, regularnej aktywności fizycznej i utrzymywaniu normalnej wagi ciała, abstynencji od alkoholu, narkotyków i innych używek.

- Podobnie jak poprzednie 2 edycje, marcowe wykłady doktora Pawlaka spotkały się z bardzo entuzjastycznym przyjęciem Polonusów – stwierdził pastor Arkadiusz Bojko, reprezentant organizatorów.

– Wszystkich, którzy zainteresowani są tematyką zdrowego odżywiania, zachęcamy do udziału w kursach szkoły zdrowego gotowania, które od będą się już po świętach. Pamiętajmy, że zdrowie to nie wszystko, ale bez zdrowia wszystko jest niczym - dodał.

Więcej informacji o kursach uzyskać można pod numerem tel. (630) 322 9169 lub dobreslowo_chicago@yahoo.com

*Roman Pawlak PhD, RD, jest profesorem odżywiania i dietetyki na East Carolina University w Greenville, NC. Na swojej uczelni wykłada: Nutrition and Wellness (Dietetyka a zdrowie), Nutrition in Metabolism and Physiology (Dietetyka, metabolizm i fizjologia), Vegetarian Nutrition (Dietetyka wegetariańska) i Nutrition Science (Dietetyka w ujęciu naukowym). Szczególnym zainteresowaniem profesora Pawlaka jest profilaktyka dietetyczna realizowana w oparciu o działalność placówek społecznych i kościołów. Roman Pawlak jest autorem książki I Am the Lord Who Heals You oraz współautorem książki Matka wegetarianka i jej dziecko. Jest członkiem zespołu ekspertów Amerykańskiego Stowarzyszenia Dietetyków (American Dietetic Association) w zakresie żywienia wegetariańskiego. Zasiada w kolegiach redakcyjnych kilku profesjonalnych wydawnictw naukowych. Badania naukowe dra Pawlaka publikowane są w amerykańskich i międzynarodowych pismach naukowych, takich jak Ethnicity and Disease, Journal of Primary Prevention czy Journal of Nutrition Education and Behavior. R. Pawlak prowadził wykłady w Europie, Ameryce Północnej i Południowej. Doktor Pawlak odwiedził Chicago po raz trzeci na zaproszenie Polskiego Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego.

Wykład pierwszy – NAJWIĘKSZY SKANDAL ZBOŻOWY
pastor Arkadiusz Bojko

Click here to view the embedded video.

Wykład drugi – NIE ZADZIERAJ Z RAKIEM
dr Roman Pawlak

Click here to view the embedded video.

Wykład trzeci – DROGI DO ZDROWIA
dr Roman Pawlak

Click here to view the embedded video.

PYTANIA I ODPOWIEDZI

Nie zadzieraj z rakiem: http://www.vimeo.com/10517361

Drogi do zbawienia: http://www.vimeo.com/10543759

Aby obejrzeć galerię zdjęć kliknij ikonkę    

Ponad 150 osób uczestniczyło w zorganizowanym po raz pierwszy w Chicago programie Zdrowa Niedziela-Health Expo.

Przez 6 godzin w Copernicus Center można było poznać 8 sekretów zdrowego stylu życia. W oparciu o program NEW START, opracowany przez Weimar Center of Health & Education, uczestnikom zaprezentowano jak odżywanie, aktywność fizyczna, woda, światło słoneczne, umiarkowanie i wstrzemięźliwość, powietrze, odpoczynek i zaufanie do Boga, wpływają na jakość naszego zdrowia.

Na poszczególnych stoiskach wystawowych można było zobaczyć m.in. jak ćwiczyć bez użycia drogich maszyn, określić swój wiek biologiczny, zmierzyć ciśnienie i sprawdzić grubość tkanki tłuszczowej, przekonać się ile cukru znajduje się w jednej puszce sody, zmierzyć wydolność płuc za pomocą pick flow, a także skosztować wegetariańskich potraw, takich jak domowego chleba z wegańskim smalcem, wegetariańskiego kurczaka czy indyka.

- Postanowiliśmy przekazać informacje o zasadach, które w zdecydowanym stopniu wpływają na jakość naszego zdrowia, a jednocześnie nie są kosztowne – mówił reprezentant organizatorów  Arkadiusz Bojko. - Zdrowa Niedziela, to program edukacyjny dla ludzi w każdym wieku, dla rodzin i samotnych, promujący zdrowy tryb życia. Nasze codzienne nawyki, nad którymi mamy przecież kontrolę, wpływają na nasze zdrowie bardziej niż inne czynniki. Właśnie te zdrowe zwyczaje promowaliśmy w czasie Zdrowej Niedzieli.

Wszyscy uczestnicy otrzymali bezpłatne materiały drukowane promujące zdrowy tryb życia.

Organizatorem przedsięwzięcia był Klub Dobrego Słowa i Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w Chicago.

Aby obejrzeć galerię zdjęć kliknij ikonkę    

Po raz trzeci w Chicago gościć będzie doktor Roman Pawlak, wykładowca z Departamentu Odżywiania i Dietetyki z College of Human Ecology w East Carolina University, NC. Wykłady odbędą się w dniach 19, 20, 21 marca w Copernicus Center (5216 W. Lawrence Ave.)

- Tematyka wykładów doktora Pawlaka wychodzi naprzeciw statystyce zachorowań i zgonów w USA, jak i innych krajach wysokorozwiniętych. Faktem jest, że te główne schorzenia – główni „zabójcy” – to choroby, których nie tylko możemy uniknąć, stosując określony tryb życia, ale w wielu przypadkach możemy odwrócić ich skutki – mówi Arkadiusz Bojko, reprezentant organizatora wykładów. – Zdrowie to nie wszystko, ale bez zdrowia wszystko jest niczym - dodaje.

Podczas marcowych wykładów doktor Pawlak przedstawi dane dotyczące chorób krążenia, nowotworów oraz sposoby, dzięki którym można zapobiegać tym i innym schorzeniom cywilizacyjnym.

- Zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Polsce, choroby serca i rak znajdują się na pierwszym i na drugim miejscu na liście najczęstszych przyczyn zgonów. Odżywianie odgrywa bardzo ważną rolę w zapobieganiu obu tym chorobom. Diecie, przypisuje się około 30% wpływu na powstanie nowotworów – stwierdza doktor R.Pawlak. – W Chicago podzielę się najnowszymi zaleceniami dotyczącymi wpływu diety na choroby serca i raka. Wykłady będą oparte na zaleceniach Narodowego Programu Edukacji Cholesterolowej, Amerykańskiego Stowarzyszenia Kardiologicznego, Amerykańskiego Instytutu Badań nad Rakiem i Światowej Fundacji Badań nad Rakiem  – mówi dr Pawlak. 

- Jak dotychczas, organizowane przez nas wykłady doktora Pawlaka spotkały się z bardzo entuzjastycznym przyjęciem Polonusów. Myślę, że należy to zawdzięczać nie tylko aktualności tematyki, profesjonalnemu poziomowi, ale również faktowi, że doktor Pawlak jest znakomitym prelegentem, przedstawiającym ważne i potwierdzone naukowo informacje w lekki, przystępny, a czasami nawet zabawny sposób – zachęca do uczestnictwa w wykładach A. Bojko.

Roman Pawlak PhD, RD, jest profesorem odżywiania i dietetyki na East Carolina University w Greenville, NC. Studia doktoranckie ukończył na University of Southern Mississippi. Na swojej uczelni wykłada: Nutrition and Wellness (Dietetyka a zdrowie), Nutrition in Metabolism and Physiology (Dietetyka, metabolizm i fizjologia), Vegetarian Nutrition (Dietetyka wegetariańska) i Nutrition Science (Dietetyka w ujęciu naukowym).

Szczególnym zainteresowaniem profesora Pawlaka jest profilaktyka dietetyczna realizowana w oparciu o działalność kościołów i placówek społecznych.

Roman Pawlak jest autorem książki I Am the Lord Who Heals You oraz współautorem książki Matka wegetarianka i jej dziecko.

Jest członkiem zespołu ekspertów Amerykańskiego Stowarzyszenia Dietetyków (American Dietetic Association) w zakresie żywienia wegetariańskiego. Zasiada w kolegiach redakcyjnych kilku profesjonalnych wydawnictw naukowych.

Badania naukowe dra Pawlaka publikowane są w amerykańskich i międzynarodowych pismach naukowych, takich jak Ethnicity and Disease, Journal of Primary Prevention czy Journal of Nutrition Education and Behavior.

R. Pawlak prowadził wykłady w Europie, Ameryce Północnej i Południowej.

Odwiedza Chicago po raz trzeci na zaproszenie Polskiego Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego.

Program wykładów przedstawia się następująco:

• 19 marca (piątek) godz. 5 pm

Podstępni mordercy serca. Czy dieta wpływa na układ krążenia?

• 20 marca (sobota) godz. 5 pm

Nie zadzieraj z rakiem. Co naraża a co chroni przed nowotworami?

• 21 marca (niedziela) 6 pm

Drogi do zdrowia. Wpływ codziennych zwyczajów na zdrowie i długowieczność.

Po niedzielnym wykładzie odbędzie się degustacja potraw wegetariańskich.

Więcej informacji:

Tel. (630) 322 9169

dobreslowo_chicago@yahoo.com

Na czas wykładów zapewniamy opiekę nad dziećmi.

Wstęp wolny. Zapraszamy!

Po raz pierwszy w Chicago zagości program Zdrowa Niedziela-Health Expo.

Imprezę zaplanowano na 14 marca. Odbywać się będzie w Copernicus Center (5216 W. Lawrence Ave.) od godziny 2-7pm.

- Zdrowa Niedziela to program edukacyjny promujący zdrowy tryb życia, przeznaczony dla ludzi w każdym wieku, dla rodzin i samotnych. Codzienne nawyki, nad którymi mamy przecież kontrolę, wpływają na nasze zdrowie bardziej niż inne czynniki. Właśnie te zdrowe przyzwyczajenia będziemy promować w czasie naszej imprezy - mówi reprezentant organizatorów, Arkadiusz Bojko. - Unikalnością naszego programu jest kompleksowość przedstawianych zagadnień, zwartość a jednocześnie różnorodność formy - dodaje.

- Zdrowie, to bardzo aktualny temat. Wielu z nas, emigrantów, boryka się z problemem braku ubezpieczenia zdrowotnego. Sytuacja zmusza wiele osób do wydawania ogromnych ilości pieniędzy na ratowanie zdrowia czy życia. Inni wydają pieniądze na specyfiki mające podobno zachować lub poprawić ich zdrowie. Postanowiliśmy przekazać informacje o zasadach, które w zdecydowanym stopniu wpływają na jakość naszego zdrowia, a jednocześnie nie są kosztowne. Zamiast wykładów rozciągniętych w czasie, proponujemy „Zdrowie w Pigułce” – ekspozycję przedstawioną w jednej lokalizacji, która tematycznie dotyka ośmiu zagadnień i wiedzę o nich przekazuje szybko i przystępnie. 15-20 minut spędzone na naszej wystawie może być początkiem zmian, które będą owocowały przez resztę życia.

W trakcie Expo będzie można dowiedzieć się jak ruch, właściwa dieta, picie odpowiedniej ilości wody, korzystanie z promieni słonecznych i świeżego powietrza, umiarkowanie, odpoczynek i zaufanie do Bożej Opatrzności wpływają na nasze zdrowie. - Powyższe zagadnienia, oparte o solidną podstawę naukową, przedstawiane będą w formie bardzo przystępnej, pełnokolorowej ekspozycji graficznej, mini wykładów, mini szkoły gotowania, zajęć interaktywnych i degustacji. Dla zwiedzających będziemy mieli również przygotowane bezpłatne materiały drukowane, promujące zdrowe nawyki oraz propozycje innych programów w dziedzinie zdrowia, jak na przykład Szkoła Wegetariańskiego Gotowania czy wykłady doktora Romana Pawlaka z East Carolina University – zachęca do odwiedzenia Expo A. Bojko.

Organizatorzy chcieliby, aby Zdrowa Niedziela stała się imprezą cykliczną. – Naszym celem jest odpowiedzieć na zapotrzebowanie polskiej społeczności w Chicago. Jeżeli okaże się, że program spotkał się z zainteresowaniem Polaków, jeżeli do jego promocji będą chciały przyłączyć się polonijne media, na pewno będziemy chcieli go powtórzyć.

Wstęp na Expo jest bezpłatny.

Więcej informacji pod numerem telefonu (630) 322 9169.

Zgodnie z CAFO zwierzęta są zamknięte w małych zagrodach albo pomieszczeniach, gdzie setki, tysiące a nawet setki tysięcy z nich hodowane są w tym samym czasie. Krowy najczęściej trzymane są na wolnym powietrzu. Natomiast świnie, kurczaki czy indyki hodowane są wewnątrz, w ogromnych pomieszczeniach, ale stłoczone na bardzo małych powierzchniach. Jedzenie i woda dostarczane są zwierzętom mechanicznie. Dla przykładu, kury hodowane dla produkcji jaj, przez całe życie trzymane są w metalowych klatkach, gdzie na jedną kurę przeznaczony jest obszar mniejszy niż jedna kartka papieru listowego! W takich warunkach trudno jest tym zwierzętom nawet się poruszać, a w wielu przypadkach nie mogą się nawet obrócić. U wielu z nich, jako rezultat ograniczonego ruchu, rozwija się dystrofia (zwyrodnienie mięśni). Na rozwój zwyrodnienia mięśni dodatkowo wpływa spożywanie wysokobiałkowej diety, hormonów wzrostu i/lub promotorów wzrostu, które dają możliwość gwałtownego przyrostu ciała. Obserwuje się, że niestety rozwój nóg tych zwierząt nie może nadążyć za przyrostem masy ciała i często nogi nie są w stanie utrzymać ich wagi. Te dwa czynniki często prowadzą do tego, że zwierzęta zaczynają kuleć.

Drugą różnicą pomiędzy hodowlą na tradycyjnych farmach a na tych wciągniętych w model CAFO jest to, co jedzą zwierzęta. Trawa jest naturalną dietą dla bydła. W modelu CAFO pożywienie podawane krowom składa się przede wszystkim z kukurydzy, soi i zboża. Ta dieta powoduje różnorodne problemy trawienne. Kiedy krowy zjadają trawę, stosując dietę jaką zaplanował dla nich Stworzyciel, jako produkt uboczny spożywania wysokiej zawartości błonnika, produkują gaz. Ale gdy są one na diecie w większości skomponowanej z kukurydzy, soi i zboża, choć wciąż produkują znaczne ilości tego gazu, mają problemy z usuwaniem go z organizmu. A zatem ten gaz jest niejako uwięziony w ich ciałach i w rezultacie powoduje wzdęcia, które z kolei często wywołują problemy z oddychaniem, a w niektórych przypadkach mogą nawet być powodem śmierci w wyniku uduszenia. Ta „sztuczna” dieta podawana przeżuwaczom powoduje też inne problemy trawienne, na przykład wyższą niż normalna syntezę kwasów, która może prowadzić do kwasowej niestrawności, a ta następnie do zapalenia ścianek żwacza, największego z 4 żołądków. Wśród innych problemów powiązanych z dietą wysokobiałkową pojawiają się: wrzody na wątrobie i Feedlot Polio Hainego Medina (to schorzenie charakteryzuje się występowaniem paraliżu, który jest spowodowany przez destrukcję witaminy B-1, rezultat kwasicy). Inną bardzo rozpowszechnioną chorobą wśród niosek w CAFO jest zespół krwotoczny stłuszczonej wątroby (FLHS – fatty liver hemorrhagic syndrome). Ta choroba jest rezultatem spożywania dużej ilości kalorii, które powodują produkcję estrogenu endogennego. Szacuje się, że to schorzenie jest jednym z najczęstszych przyczyn zgonów, które spowodowane są krwotokami wewnętrznymi w wątrobie niosek.

Pomimo tego, że dieta trzody hodowanej w modelu CAFO już jest bogata w białko, dodatkowo podawane jest jej skoncentrowane białko w proszku. Produkt ten wytwarzany przez zakłady utylizacji z odpadów, jest skomponowany z dwóch kluczowych składników. Pierwszy, to odpady z części zarżniętych zwierząt, które nie są użyte na mięso (zawierają wnętrzności (jelita) i ich zawartość, głowy, kopyta, rogi, kości i krew). Drugi odpad to martwe zwierzęta. Jako że hodowla według modelu CAFO zakłada trzymanie dużej ilości zwierząt w stosunkowo małych, ograniczonych pomieszczeniach, kondycja ich życia czyni je podatnymi na różnorodne zakaźne mikroby, takie jak E.coli, salmonella, czy campylobacter. W konsekwencji tysiące z tych zwierząt umiera, zanim są nawet gotowe, by być sprzedane do ubojni. Zakłady utylizacyjne zakupują także zwierzęta poddane eutanazji, takie jak psy i koty, oraz te zabite na drogach. Szacuje się, że każdego roku w samych tylko Stanach Zjednoczonych około 40 miliardów funtów martwych zwierząt jest przetwarzane w zakładach utylizacyjnych. Zakłady utylizacyjne gotują, mielą, i suszą nadmiar szczątków i martwych zwierząt w celu zrobienia z nich skoncentrowanego białka w proszku, które potem sprzedają farmerom.

Oto cytat opisujący produkcję tej skoncentrowanej proteiny: „Na podłodze w zakładzie utylizacji odpadów leży masa „surowego produktu”. Tysiące martwych psów, kotów, głowy i kopyta krów, owiec, świń i koni, całe ciała skunksów, szczurów i szopów. Wszystko to czeka, aby być przetworzone. Leżące w temperaturze 35 stopni Celsjusza masy ciał martwych zwierząt stają się pokarmem milionów larw i robaków, które pełzają po padlinie. (…) Amerykański Żurnal Badań Weterynaryjnych (American Journal of Veterinary Research) wyjaśnia, że to powtórnie przetworzone mięso i kości są dodawane jako źródła białka i innych składników odżywczych do diety kur, świń, zwierząt domowych, i w mniejszych ilościach do diety bydła i owiec. Tłuszcz zwierzęcy jest również używany jako źródło energii. Każdego dnia tysiące samochodów ciężarowych na całym obszarze Stanów Zjednoczonych dowozi miliony ton tych „polepszaczy żywności” do producentów drobiu, bydła, świń, ryb i producentów pokarmów dla zwierząt domowych. W ich zakładach polepszacze są mieszane z innymi składnikami paszy podawanej milionom zwierząt, które z kolei będą spożywać jedzący mięso ludzie (…). W ciałach martwych zwierząt znajduje się cała lista niechcianych składników, takich jak pestycydy (w ciałach otrutych zwierząt) a także produkty farmaceutyczne, jak i środki powodujące eutanazję (euthanasia drugs) podawane zwierzętom domowym. Ryby zawierają DDT i inne związki fosforoorganiczne (gromadzą się głównie w ciałach makreli i tuńczyka). (…) Także metale ciężkie w paszy pochodzą z różnych źródeł, takich jak etykietki identyfikacyjne zwierząt, igły i szpilki chirurgiczne”.

Dodatkowo, oprócz karmienia zwierząt skoncentrowanym białkiem w proszku, dieta CAFO wykorzystuje mączkę rybną i mączkę z krwi. Mączka rybia zawiera zmielone martwe, odrzucone ryby czy owoce morza. Krew jest pozyskiwana z rzeźni z zabitych zwierząt. Oczywiście zwierzęta takie jak krowy były stworzone, by być roślinożerne a nie mięsożerne. Ta nienaturalna dieta powoduje różnego rodzaju choroby. Na przykład choroba wściekłych krów (Mad Cow Disease – Bovine Spongiform Encephalopathy) jest spowodowana przez żywienie roślinożerców pokarmem z martwych ciał zwierząt; jest jedną z kategorii chorób określanych powszechnie terminem przenośnej gąbczastej encefalopatii (Transferable Spongiform Encephalopathy). Choroba atakująca ludzi z tej samej kategorii nazywana jest wariantem choroby Creutzfeldta-Jakoba (Varient-Creutzfeldt-Jakob Disease).

W modelu CAFO zwierzęta hodowane na mięso, karmione są różnorodnymi lekami przeciwbakteryjnymi (antybiotyki), hormonami i promotorami wzrostu, oraz arszenikiem (kurczakom podaje się arszenik w pożywieniu w celu zabicia pasożytów, które żyją w ich wnętrznościach). Istnieją dwa podstawowe powody karmienia zwierząt tymi środkami: 1) zapobieganie lub leczenie chorób zakaźnych i 2) promocja wzrostu. Organizacja o nazwie The Union of  Concerned Scientists (tłumacząc dosłownie – Unia Zaniepokojonych Naukowców) szacuje, że około 25 milionów funtów antybiotyków jest corocznie podawane trzodzie w pożywieniu. To stanowi około 70% całej produkcji antybiotyków w Stanach Zjednoczonych. Zwierzęta karmione antybiotykami rosną szybciej niż te nie karmione antybiotykami. Jednak mikroby eksponowane na antybiotyki rozwinęły już swoją odporność na te środki. Naukowcy z Centrum Kontroli Chorób i Prewencji (Center for Disease Control and Prevention) określili odporność mikorbów na antybiotyki: „jedną ze światowych, niecierpiących zwłoki kwestii w zakresie problematyki zdrowotnej”, ponieważ antybiotyki na które mikroby rozwinęły odporność są nieefektywne w leczeniu ludzi, u których rozwinęło się zatrucie mikrobami. Mikroby są już uodpornione na pewną ilość antybiotyków w tym na streptomycynę (streptomycyn), tetracykliny (tetracyclines), penicylinę (penicillin) i fluorochinolony (fluoroquinolones). Dara Corrigan, Acting Principal Deputy Inspector General z Department of Health and Human Services, oświadczyła: „Ostatnie badania zaprezentowały, że odporność mikrobiotyczna wśród bakterii, które rodzą się w pożywieniu, przede wszystkim Salmonelli i Campylobacteri, może powodować długo trwający stan złego samopoczucia i zwiększać ilość bakteriemii (zakażenie krwi bakteriami), leczenia szpitalnego i śmierci. Inne badania zdecydowanie udowodniły, że większość infekcji wywoływanych przez Salomnellę i Campylobacter w wyniku odporności antymikrobowej w krajach rozwiniętych jest spowodowana użyciem antymikrobów w pożywieniu mięsnym. (…) Dlatego… zdrowie człowieka jest zagrożone wskutek używania antybiotyków w pożywieniu dla zwierząt”. Naukowcy obawiają się, że mikroby mogą wkrótce rozwinąć odporność na inne antybiotyki, takie jak wankomycyna (vancomycin),  która uważana jest za lekarstwo „ostatniej szansy”. Wyizolowali już bakterię o nazwie enterococcus bacteria odporną na wankomycynę. Rozwój odporności na wankomycynę przez inne typy mikrobów jest tylko kwestią czasu.

Jednym z najpoważniejszych problemów zdrowotnych wynikających z nabycia odporności na antybiotyki przez mikroby, jest zakażenie gronkowcem złocistym, określanym jako MRSA (Methicillin-Resistant Staphylococcus Aureus). W Stanach Zjednoczonych więcej osób umiera w wyniku chorób wywołanych przez zakażenie gronkowcem złocistym, niż wirusem HIV. Do niedawna tylko pacjenci w szpitalu mieli zwiększone ryzyko zachorowania na MRSA ze względu na nadużywanie antybiotyków w szpitalach. Tego rodzaju MRSA nazywana jest szpitalnym zakażeniem MRSA. W ostatnich latach zanotowano także ogromny wzrost zachorowania na MRSA poza szpitalami, wśród ludzi żyjących w środowisku tzw. zakażenie środowiskowymi szczepami MRSA. Gronkowiec złocisty jest rozpowszechniony wśród wielu zwierząt, takich jak świnie, krowy, konie, a nawet psy. Badania naukowe wykazały wiele przypadków przerzutów MRSA ze świń czy krów na człowieka. Szczególnie osoby pracujące wśród zwierząt, mają duże ryzyko nabycia tych mikrobów. Wankomycyna jest z reguły przepisywana do leczenia MRSA. Jednak jak wspomniałem powyżej, niektóre drobnoustroje są już uodpornione na ten lek.

Innym problemem są hormony wzrostu, które są podstawowym dodatkiem do diety zwierząt takich jak krowy. W Ameryce krowy są karmione substancją o nazwie oestradiol 17, testosteronem, progesteronem, zeranolem, octanem trembolonu (trenbolone acetate) i octanem melengestrolu (melengestrol acetate). Na marginesie warto podkreślić, że jakiekolwiek użycie tych hormonów w Unii Europejskiej jest zakazane od szeregu lat. Naukowcy wierzą, że te hormony używane w paszy zwierzęcej mogą powodować różnego rodzaju problemy zdrowotne u ludzi, takie jak zakłócenie równowagi hormonów, problemy rozwojowe, zakłócenia w systemie reprodukcyjnym, rozwijać raka i prowadzić do wczesnego pojawienie się pokwitania (okresu dojrzałości płciowej u dziewcząt). Najbardziej kontrowersyjnym z powyższej listy hormonów wydaje się być oestradiol 17, który może powodować raka piersi.

Użycie hormonów w paszy zwierzęcej jest również powiązane z większą koncentracją tych chemikaliów w jeziorach i rzekach, zlokalizowanych niedaleko zakładów stosujących model CAFO. Badania, które oceniają wpływ obecności hormonów wzrostu w rzekach i jeziorach donoszą, że „ryby są pod wpływem tych hormonów; osobniki męskie są w pewnym stopniu sfeminizowane, a u osobników żeńskich odnotowuje się pewien stopień zmaskulinizowania”. Według Earl Gray Jr. z Agencji Ochrony Środowiska (Environmental Protection Agency) męskie osobniki w wodach rzek pobliskich CAFO nie tylko produkują mniejszą ilość testosteronu ale także „miały znacząco zredukowany rozmiar jąder”.

W ostatnich latach zanotowano również znaczny wzrost różnych chorób, nie tylko wśród zwierząt lądowych ale również wśród ryb i tak zwanych owoców morza. Ryby mają swój ekwiwalent CAFO; trzymane są w sztucznych zbiornikach, stawach albo w otwartych wodach ogrodzonych tak, żeby nie miały możliwości wypłynięcia z nich. Tego typu hodowle ryb nazywane są intensywnymi akwakulturami (intensive aquaculture). Są one rozpowszechnione po całym świecie. Popyt na ryby i owoce morza w drugiej połowie XX wieku spowodował ogromny wzrost połowów ryb. Aby dostarczyć zamawianą ilość ryb do sklepów i restauracji, zaczęto je hodować na skalę przemysłową. W modelu CAFO, w którym trzyma się duże ilości ryb na małych obszarach, ryzyko pojawienia się chorób jest znacznie wyższe niż u zwierząt lądowych. Ryby mogą łatwo ulec zakażeniu przez pasożyty, takie jak wszy morskie (fish lice), grzyby (fungi), robaki jelitowe (intestinal worms) – takie jak nicienie lub motylice, bakterie (np. pałeczki Yersinia, czy Pseudomonas), oraz pierwotniaki (protozoa). Według Laurie MacBride z Georgia Strait Alliance (organizacja, której misją jest ochrona środowiska morskiego) „wszy na farmach morskich są ogromnym problemem w wodach Kolumbii Brytyjskiej i na całym świecie. W Irlandii pstrągi na wolnych wodach zostały kompletnie unicestwione przez wszy morskie… Minister Rybołówstwa w Szkocji przyznał natomiast, że istnieją dowody, że wszy morskie wpływają na zdrowie i przeżycie hodowli łososi żyjących w wolnych wodach. W Kolumbii Brytyjskiej zaś odnotowano epidemię wszy morskich w różowym łososiu z Archipelagu Broughton, gdzie hoduje się duże ilości łososia na farmach”.

Paul Molyneaux w artykule poświęconym tematowi chorób wśród ryb, opublikowanym przez  Alicia Patterson Foundation (organizację, która promuje najlepsze dziennikarstwo w Stanach Zjednoczonych), napisał: „Schorowane, ginące krewetki stały się pokarmem rybitwy, a robotnicy spiesznie łowili jeszcze żyjące krewetki, aby je wystawić na sprzedaż”. Podobne sceny zanotowano na farmach krewetek od Indii do Ekwadoru, od Tajlandii do Teksasu. W Ekwadorze, który jest największym producentem krewetek na świecie, choroby wirusowe spowodowały w roku 1994 spadek produkcji o 58%. Pomimo tego, że procent zachorowania obniżył się w ostatnich latach, zgony spowodowane wirusami Taura i białych plamek (white spot) ciągle mogą powodować 100% zgonów na zainfekowanych farmach. Taka sytuacja z kolei jest zagrożeniem nie tylko dla największych na świecie farm ale również dla krewetek i ryb żyjących w wolnych wodach, a być może również dla zdrowia człowieka”.

Oczywiście, aby obniżyć procent ilości ryb, które chorują na różnego rodzaju drobnoustroje, producenci używają mocno działających antybiotyków. Jednakże pomimo użycia ich znacznych ilości, śmiertelność sięga aż do 30% nawet na farmach, gdzie problem rozpowszechniania się drobnoustrojów uważa się za utrzymywany pod kontrolą.

W świetle wyżej wspomnianych problemów dobrze byłoby zastosować radę, o której napisała już na przełomie XIX i XX wieku jedna z najbardziej wpływowych reformatorek zdrowia tamtego czasu, Ellen White. „Dieta powinna być progresywna. Gdy choroby wśród zwierząt się zwiększą, używanie mleka i jaj będzie coraz bardziej niebezpieczne. Należy podjąć kroki, aby ich miejsce zajęły inne produkty, które są zdrowe i niedrogie. Na każdym miejscu ludzie powinni się uczyć jak gotować bez mleka i jaj, jeśli jest to tylko możliwe, a jednocześnie jeść żywność zdrową i smaczną”.

Roman Pawlak, Ph.D., RD

Assistant Professor of Nutrition

East Carolina University

Tłumaczenie i edycja: Agnieszka Flakus

Źródła:

Alicia Patterson “Disease: Shrimp Aquaculture’s Biggest Problem” www.aliciapatterson.org

Ellen White. Ministry of Healing. Pacific Press Publishing Association.

United States General Accounting Office. Report to Congressional Requesters. Antibiotic resistance. 2004. http://www.gao.gov/new.items/d04490.pdf

Raloff J. Hormones: Here’s the Beef. Environmental concerns reemerge over steroids given to livestock. Science News Online. 2002(January 5);161(1)p. 10

Greger M. U.S. Continues to Violate World Health Organization Guidelines for BSE. 2004. http://www.organicconsumers.org/madcow/greger12304.cfm

Laurie MacBride, Georgia Strait Alliance www.georgiastrait.org

Union of Concerned Scientists. Food and environment. http://www.ucsusa.org/food_and_environment/antibiotics_and_food/

Pozytywny wpływ czerwonego wina na choroby krążenia wiąże się szczególnie z dwoma związkami chemicznymi, o nazwach resweratrol i saponin. Jedno z pierwszych doświadczeń, które zbadało wpływ resweratrolu na choroby krążenia wykazało, że obniża on ryzyko chorób serca. Problemem okazało się jednak, jak przełożyć wyniki tego badania na człowieka. Badanie przeprowadzono bowiem na myszach, którym podano dawkę 24 miligramów resweratrolu na kilogram wagi ciała. Czerwone wino zawiera około 0.2 do 3 miligramów resweratrolu na litr (zawartość ta zależy od kilku czynników), tak więc żeby osiągnąć podobny efekt jak w tym badaniu, osoba ważąca około 70 kg musiałaby wypić przynajmniej kilkaset do kilku tysięcy butelek wina każdego dnia (!). Późniejsze badania wykazały, że resweratrol ma działanie ochronne dla serca, jak również, że alkohol poprawia elastyczność naczyń krwionośnych oraz podwyższa tak zwany dobry cholesterol (HDL). Między innymi dlatego wielu propagatorów zdrowia (w tym niektórzy kardiolodzy) zaleca umiarkowane spożycie czerwonego wina, jako czynnik obniżający ryzyko chorób krążenia.

Zaskoczeniem dla wielu ludzi jest to, że American Heart Association (AHA) nie zaleca picia czerwonego wina, ani innych napojów alkoholowych, jako środka obniżającego ryzyko chorób serca. Takie zalecenie AHA oparte jest między innymi na fakcie, że istnieje przynajmniej kilka problemów, wywołanych przez spożywanie alkoholu, w tym również czerwonego wina. Picie alkoholu zwiększa ryzyko wystąpienia nadciśnienia, wylewu, nadwagi i nowotworów niektórych organów, jak na przykład piersi, krtani, przełyku, jamy ustnej, wątroby i okrężnicy. Co więcej ludzie, którzy piją alkohol, częściej popełniają samobójstwo, narażeni są na większe ryzyko wypadków na drogach i uzależnienie od alkoholu.

Jak wspomniałem wcześniej, u Francuzów odnotowuje się niższe ryzyko zachorowania na chorobę wieńcową serca i inne choroby naczyniowe (krążenia). Ten niższy procent chorób sercowo-naczyniowych przypisuje się stosunkowo dużej ilości spożycia czerwonego wina. Tym, co często nie jest brane pod uwagę w artykułach na temat występowania chorób wśród Francuzów jest natomiast fakt, że odnotowuje się u nich jeden z najwyższych stopni zachorowań na marskość wątroby wśród wszystkich mieszkańców krajów europejskich. Ponadto, Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że śmiertelność wskutek picia alkoholu we Francji jest o około jedną trzecią wyższa niż przeciętna śmiertelność wywołana piciem napojów alkoholowych w Europie Zachodniej.

Pod koniec roku 2007 World Cancer Research Fund i National Cancer Research Institute opublikowały wspólnie dokument zatytułowany „Food, nutrition, physical activity and cancer prevention: a global perspective” („Żywność, odżywianie, aktywność fizyczna i zapobieganie chorobom nowotworowym w globalnej perspektywie”). Ten 500-stronicowy dokument, opracowany na bazie ponad 10.000 traktatów naukowych, zawiera osiem prostych zaleceń, które mają przyczynić się do obniżenia ryzyka zachorowania na choroby nowotworowe. Szóste z nich brzmi: „Z punktu widzenia zapobiegania chorobom nowotworowym, najlepszą dawką spożycia alkoholu jest zero”. To zalecenie zgodne jest z najnowszym przeglądem badań na temat wpływu alkoholu na nowotwory, opublikowanym w Journal of the National Cancer Institute. Wniosek jaki wypływa z tego przeglądu wskazuje, że im większe jest spożycie alkoholu, tym większe ryzyko wystąpienia raka jamy ustnej (o 29%), przełyku (o 22%), krtani (o 44%), odbytu (o 10%), wątroby (o 24%) i piersi (o 12%). Ten przegląd jest jednym z najważniejszych dokumentów na temat wpływu alkoholu  na choroby nowotworowe ze względu na fakt, że jest oparty na wynikach badań przeprowadzonych na bardzo dużej ilości ludzi (ponad 1 milion).

Efekt ochronny dla serca wywoływany przez czerwone wino, przypisuje się przede wszystkim saponinowi i resweratrolowi. Czerwone wino zawiera około 7.5 mg saponinu na szklankę. Należy podkreślić jednak, że saponin można znaleźć w wielu innych produktach, takich jak cieciorka, soczewica, soja, fasolka kidney, orzeszki ziemne, groszek, nasiona sezamu, płatki owsiane, szparagi, szpinak i wielu innych. Resweratrol dla odmiany znaleźć można przede wszystkim w skórze czerwonych winogron (to dlatego resweratrol znajduje się w czerwonym winie). Mniejsze ilości resweratrolu znajdują się również w soi i w orzeszkach ziemnych.

Przypomnę, że w celu obniżenia ryzyka chorób krążenia, AHA zaleca obniżenie cholesterolu, ciśnienia krwi, zmniejszenie wagi ciała oraz zwiększenie aktywności fizycznej oraz spożywanie zdrowej diety. AHA twierdzi również, że obecnie nie ma dowodów na to, że picie wina czy innych napojów alkoholowych może zastąpić powyższe zalecenia. Dieta oparta na produktach roślinnych, takich jak owoce, warzywa, orzechy, nasiona i zboża z pełnego przemiału jest natomiast jedną z najlepszych metod obniżenia ryzyka zapadnięcia na choroby krążenia i wiele innych chorób przewlekłych, takich jak nowotwór czy cukrzyca.

Podsumowując, nawet jeśli umiarkowane spożycie czerwonego wina może mieć charakter ochronny dla serca, to podwyższa ono ryzyko wystąpienia różnorodnych schorzeń, takich jak marskość wątroby i nowotwory wielu organów. Lepsze rezultaty w profilaktyce chorób serca mogą być osiągnięte przez przestrzeganie zdrowej diety i zwiększenie aktywności fizycznej.

Roman Pawlak, Ph.D., RD

Assistant Professor of Nutrition

East Carolina University

Tłumaczenie: Agnieszka Flakus

Źródła:

American Heart Association. http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=4422

Allen et al. Moderate Alcohol Intake and Cancer Incidence in Women J Natl Cancer Inst, 4 March 2009; 101: 296 – 305.

Fenwick & Oakenfull J. Sci. Food Agric. 1983, 34, 186-191

New Cholesterol Fighter Found In Red Wine. Science Daily, Sept. 9, 2003.

http://www.sciencedaily.com/releases/2003/09/030909070840.htm#

World Health Organization. Highlights on health in France 2004.

http://www.euro.who.int/document/E88547.pdf

World Health Organization. Highlights on health in France 2004. http://www.euro.who.int/document/E88547.pdf